blogging-banner 700x180

Voorbeeld: een vertaling van Nederlands naar Amerikaans-Engels

Fact free bestaat niet

 

Ja, dat slaat natuurlijk helemaal nergens op. President Poetin bouwt geen geheime raketbasis met maffiageld om Marsmannetjes hun drugs naar aarde te laten smokkelen. Wel een kern van waarheid? Hoe dan? Een paar zaadjes waarheid, hooguit.

Fact free bestaat niet. Vladimir is president; er zijn wel eens vaker verhalen over fraude. En er wordt inderdaad een raketbasis gebouwd. Wil je iemand om de tuin leiden met een – let op: lichtzinnig gebruik van termen – nieuwsbericht, dan helpt niets méér dan het inzetten van feiten. Een klassiek voorbeeld van filosofen is dat de maan uit groene kaas bestaat. Een statement dat minder belachelijk lijkt, als ik bijvoorbeeld vertel dat er spontaan kaasachtig materiaal gevormd kan worden door sommige schimmelculturen, dus zonder melk. Het wordt al iets sterker als ik wijs op levensvormen die geen zuurstof of zelfs maar een atmosfeer nodig hebben. En op het feit dat er verhalen de ronde doen dat de maanlandingen niet echt hebben plaatsgevonden, maar dat we opnames in een studio voorgeschoteld hebben gekregen. Dan zouden de maanstenen dus ook nep zijn.

Bij nepnieuws gaat het om op een collectie feiten geschraagde sprookjes. Wetenschappelijke taal, het aanhalen van al dan niet bestaande, al dan niet gerenommeerde specialisten met hun al dan niet werkelijk gedane uitspraken en al dan niet uit hun verband gerukte onderzoeksresultaten helpen om een fantastisch stuk te schrijven. De kundig ingezette overtuigingskracht van een goed redenaar kan hele volksmassa's inpakken. Door op bloedserieuze toon onzin te verkopen kan je een eind komen. Mensen naar de mond praten is eveneens zeer effectief - je laat ze horen wat ze willen horen. Wie er nog foto's aan kan toevoegen kan nog meer overtuigen. En bewegende beelden zijn de Haarlemmerolie van het nepnieuws; daarmee pak je de meeste mensen wel in.

Waar draait het nou om? Om mensen te bewegen een leap of faith te maken. Door het sprongetje te verkleinen krijg je meer mensen zover, en maak je het hen makkelijker. De leap of faith kan je vergelijken met wat we doen als we een fantasievolle film bekijken. Bij sciencefiction is er de suspension of disbelief, het tijdelijk dempen van onze 'serieussensor'. Dit doen we ook bij andere genres, zoals komedies. Als we onze gevoel voor wat echt en serieus is een beetje dempen, komen we meer in het verhaal terecht en kunnen daar meer plezier aan ontlenen. We geloven tijdelijk dat het universum van de film echt is, en dat wij er als toeschouwer deel van uitmaken. Bij nepnieuws doen we hetzelfde, maar vraagt de schrijver/zender ons om een permanente leap of faith te maken. Juist daarom is het kwalijk. Er is geen uitstel van onze rede, geen tijdelijke fantasiewereld, maar een permanente alternatieve realiteit.

Vraagt iemand je willens en wetens om een sprookje te geloven, dan is dat schertsend of kwaadaardig. We hopen op het eerste, maar vrezen het tweede. In het huidige tijdsgewricht is niet De Speld maar Sputnik bepalend. Het is niet alle dagen 1 april, maar het hele jaar Elvis leeft (en hij woont in de kelder van de Clintons). En dat is overduidelijk 'not good!'

Er zijn altijd feiten in het spel, hoezeer die ook misbruikt worden om een fantasieverhaal kracht bij te zetten. Feiten onderbouwen nu eenmaal. Tenzij je denkt dat de wereld een hologram is, zoals sommigen, of dat de gehele wereld niet echt is. In dat geval zijn er geen feiten, maar maakt dat ook niet uit, zolang er niemand in slaagt buiten die neprealiteit te treden. De Matrix films geven een goede indicatie hoe zoiets er bijvoorbeeld uit kan zien. De werkelijkheid bestaat niet, er is uitsluitend illusie. Toch bestaat zelfs die illusie uit een reeks feiten die in ieder geval bij elkaar passen. In een wereld die niet echt is dienen feiten hetzelfde doel als bij nepnieuws: coherentie. Met een intern coherente fantasie kom je verder dan met losse feiten. Komkommers zijn veelal groen, stenen veelal hard, en atomen zijn niet met het blote oog waarneembaar. Die feiten zijn incoherent en vormen daarom geen goed verhaal. De maffiaraketbasis is meer coherent en geloofwaardiger.

Fact free bestaat dus nie. Nepnieuws heeft pas een kans als er voldoende feiten op een coherente manier gebruikt worden om de onjuiste beweringen te.schragen. Denk maar aan Homer J. Simpson, die ooit gefrustreerd uitriep, dat je feiten kunt gebruiken als bewijs voor alles dat ook maar een beetje waar is. De nieuwsconsument moet scherp opletten alvorens een hap nieuws te nemen. Er kan zomaar groene kaas in zitten.

(Eerder gepubliceerd op ColumnX)

There’s No Such Thing as Fact Free News

 

That makes no sense at all. President Putin isn’t building a secret rocket base, with mafia money, to smuggle the Martians’ illegal drugs to earth. Is there any truth to this? Where might we find it then? Perhaps a smidgeon of truth. Just about.

“Fact free” doesn’t exist. After all, Vladimir is a president. And there have been stories of fraud. And, yes, the Russians are building a rocket base. If you want to string along someone on the basis of a “news item” (note the light-hearted use of the term), nothing works better than employing facts.

A classical philosophy case is the dictum that the moon is made up of green cheese. This statement seems less ridiculous when I tell you that it is possible for some fungi to spontaneously form a substance that is very much like cheese, without the need for milk. The story gets further grounding when I point out that some forms of life do not require oxygen, or any kind of atmosphere, to subsist. And then I add that there are rumours circulating that the moon landings did not actually happen; instead, we were presented with a studio recording. Which puts the authenticity of lunar rocks into doubt. All in all, fake news is about fairy tales enshrined in a collection of facts.

To write a fantastic article, help is required. From a scientific vocabulary, referrals to extant or non-existent specialists, renowned or not, with statements that they did or did not make and their research discoveries that are or are not completely out of their original contexts. Skilfully employed rhetoric by an artful narrator can woe the masses. By telling tall tales in a very serious tone, you can get somewhere. Telling people what they want to hear is similarly effective. Add some photographs in the mix and your chance to convince increases. And the silver bullet of fake news is moving footage. That will sway the people.

What is key here, is getting people to take a leap of faith. More people will do this more easily when that leap is made into a small hop. Compare a leap of faith to watching a fantasy film. When we watch science fiction, we exercise the suspension of disbelief. We temporarily switch off our "sincerity scanner", which we use to determine how seriously we take our observations. We do the same for comedies, and other genres. By dampening our sense of what's real and serious, we find ourselves more immersed in the story and enjoying it more. We temporarily believe that the film universe is real, and that we are part of it as spectators.

We do the same for fake news, but here, the author/broadcaster is asking us to make a permanent leap of faith, and therein lies the evil. We do not postpone our reason, we do not enter into fantasy on a temporary basis, but we wade into a permanent alternate reality.

When someone knowingly asks you to believe a fairy tale, that is either done jokingly or with malicious intent. Of course, we hope the first is the case, but we fear that it's the latter. In today's world, it's not The Onion, but WorldPoliticus.com or Sputniknews.com that has the clout to influence opinion. It's not April fools every day, but Elvis lives, all year long. And he lives in the Clintons' shed. Obviously, this state of affairs is 'not good, not good'.

We are always facing facts, no matter how much we witness them being abused to support some fantastic story. Facts simply support and enshrine. Unless you believe that the world we see is actually a holographic projection, like some people do. Or that the whole world isn't real. There are no facts in those cases, and it doesn't matter, just as long as no one is able to move beyond that unreality, to step outside. To understand what this might look like, a viewing of The Matrix film trilogy is certainly recommended. There is no reality, only illusion. And yet, even that illusion is made plausible by making use of a number of facts that at least match each other. In a world that does not exist, facts play the same part as in fake news: providing plausibility and - or might we say 'by' - coherence. An internally coherent pack of lies goes further than a set of loose facts. Cucumbers tend to be green, rocks are usually hard, and atoms are not visible to the naked eye. These are incoherent facts, and they therefore don't make a story.

Fact free isn't factually actual. It does not exist. Only when a sufficient number of facts is employed coherently to support incorrect statements does fake news stand a chance.

Just think back to Homer J. Simpson, who at one point exclaimed in frustration that 'You can use facts to prove anything that's even remotely true.' Consumers of news shouldn't just take a bite. It might have green cheese in it.